Akîde · Kaynak tercümesi
Câriye hadisi — metin, kaynağı ve açıklaması
Muâviye b. Hakem es-Sülemî’nin (r.a.) rivayet ettiği hadis ve Dârüssünne’nin açıklaması; Türkçe tam tercüme.
Hadisin metni
Muâviye b. Hakem es-Sülemî’nin (r.a.) rivayet ettiği hadisin ilgili kısmı:
“Benim, Uhud ile Cevvâniyye tarafında koyunlarımı güden bir câriyem vardı. Bir gün göz attığımda kurt, koyunlarından birini kapıp götürmüş. Ben de Ademoğlu’ndan bir adamım, herkesin üzüldüğü gibi üzüldüm; fakat ona bir tokat attım. Resûlullah’a sallallahu aleyhi ve sellem geldim, bu yaptığımı bana büyük gösterdi. ‘Ey Allah’ın Resûlü, onu azat edeyim mi?’ dedim. ‘Onu bana getir’ buyurdu. Getirdim. Ona: ‘Allah nerede?’ dedi. ‘Gökte’ dedi. ‘Ben kimim?’ dedi. ‘Sen Allah’ın Resûlü’sün’ dedi. ‘Onu azat et; çünkü o mümindir’ buyurdu.”1
Rivayet Müslim’de (537), Ebû Dâvûd’da (3282) ve Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde (23762) yer alır; Elbânî sahih kabul etmiştir.
Kaynak ve açıklama
Dârüssünne hadis ansiklopedisinin câriye hadisi şerhinden tercüme:
Hadisin senedi ve tahrici: Ebû Dâvûd (3282) — lafız onundur — ve Müslim (537) uzunca, küçük farklarla rivayet etmiştir. Elbânî, Sahîh-i Ebî Dâvûd’da “sahih” hükmünü vermiştir.
Şerh: Muâviye b. Hakem (r.a.) anlatıyor: Peygamber’le birlikte namaz kılarken bir adam aksırdı. Ben — namazda iken — “Allah sana rahmet etsin” dedim. Cemaat beni gözleriyle (ok atar gibi) süzdü; yani namazda konuşmayayım diye kınayarak ve azarlayarak baktılar. Ben: “Vây anam, ne oluyor size, bana bakıyorsunuz?” dedim. Elleriyle uyluklarına vurmaya başladılar; bu, beni susturmaları, yani susmamı emretmeleri ve işaret etmeleriydi. Sustum.
Peygamber namazı bitirince — anam babam ona fedâ olsun — ondan önce ve sonra ondan daha güzel öğreten bir muallim görmedim. Yani beni yumuşaklıkla ve güzel sözle eğitmeye koyuldu. Allah’a yemin olsun ki bana öfkelenmedi, vurmadı, sövmedi. Şöyle buyurdu: “Şu namazda insanların konuşmasından hiçbir şey uygun olmaz; o ancak tesbih, tekbir ve Kur’an okumaktır.”
Ben: “Ey Allah’ın Resûlü, ben cahiliyeye yakın bir zamanda Müslüman oldum, İslâm’ı henüz bilmiyorum. İçimizde kâhinlere gidenler var” dedim. “Onlara gitme” buyurdu. “İçimizde uğursuzluğa kapanlar var” dedim. “O, onların gönüllerinde buldukları bir şeydir; sakın onları (hayır işlemekten) alıkoymasın” buyurdu. “İçimizde çizgi çizip yazanlar var” dedim. “Peygamberlerden biri çizgi çizerdi; kimin çizgisi ona denk gelirse o (isabet etmiş olur)” buyurdu.
Sonra: “Uhud ile Cevvâniyye tarafında koyunlarımı güden bir câriyem vardı. Bir gün göz attım; kurt, koyunlarından birini götürmüş. Ben Ademoğlu’ndan bir adamım, onların üzüldüğü gibi üzülürüm; fakat ona bir tokat attım. Resûlullah’a geldim; bu yaptığımı bana büyük gösterdi. ‘Ey Allah’ın Resûlü, onu azat edeyim mi?’ dedim. ‘Onu bana getir’ buyurdu. Getirdim. Ona: ‘Allah nerede?’ — yani kendisine ibadet edilen, kemal sıfatlarıyla vasfedilen mabud nerede? — dedi. ‘Gökte’ dedi. ‘Ben kimim?’ dedi. ‘Sen Allah’ın Resûlü’sün’ dedi. ‘Onu azat et; çünkü o mümindir’ buyurdu.”
Bu, onun Allah’ın gökte, arşının üzerinde olduğuna imanının, Allah’a ihlâsına, tevhidîne, kendisine ve Resûlü Muhammed’e sallallahu aleyhi ve sellem imanına delâlet etmesi sebebiyledir.
Hadisten çıkarılan hükümler: Namazda aksırana “yerhamükellah” denmez. Peygamber’in cahile yumuşaklıkla muamelesi, güzel öğretimi, doğruyu onun anlayışına yaklaştırması vardır. Kâhinlere gitmek yasaktır. İslâm’ın hizmetçilere ve câriyelere muamelesi güzeldir. Ve: Allah azze ve celle gökte, arşının üzerinde, bütün mahlûkatın üstündedir; onlardan ayrıdır (bâin). O, yüceliğiyle birlikte onlarla beraberdir; her şeyi bilir ve her şeyi kuşatır.
Asıl metin: dorar.net · Hadis açıklaması