Akîde · Kaynak tercümesi
Allah’ın yüceliği ve “gökte” oluşu — Fetva no. 151969
“Gökte” ne demektir? “Semâ” ve “fî” kelimelerinin tefsiri, kürsî ve arş hadisi, İbn Mes‘ûd rivayeti ve İbn Teymiyye’nin açıklaması. Tam tercüme.
İslamWeb’in bu fetvası, “Allah gökte” sözünün ne anlama geldiğini ve “Allah zâtıyla göktedir” denilip denilemeyeceğini açıklıyor:
Soru
Sorum — buna açık bir cevap vermenizi ve başka yerlerden bir şey aktarmamanızı rica ediyorum; çünkü sitede yazılanları okudum. Bir Müslümana, Allah’ın gökte olduğunu, ilmi ve kudretiyle yerde olduğunu söylüyordum. Bana cevap veremediğim bir soru sordu: “Gökte bulunmakla yerde bulunmak arasındaki fark nedir?” Ona, O’nun ilmi ve kudretiyle yerde olduğunu söyledim. “Peki gökte?” dedi. Cevap veremedim; dilim kaydı ve “Allah kendisiyle göktedir” dedim. Bunun üzerine bana saldırmaya başladı; ben de sözümü geri aldım.
Şimdi iki problemim var; delille cevap vermenizi rica ediyorum; çünkü delilsiz sözümün bir ağırlığı yok:
1- Gökte bulunmakla yerde bulunmak arasındaki fark nedir?
2- “Allah’ın kendisi göktedir” veya “Allah’ın zâtı göktedir” diyebilir miyim?
Teşekkürler. Delili de unutmayın lütfen.
Cevap
Hamd Allah’a; salât ve selâm Resûlullah’a, onun âline ve ashâbına olsun. Bundan sonra: Eğer “semâ” ile yaratılmış, bina edilmiş gök, “fî” harf-i cerriyle de “içinde bulunma” kastedilirse, gökte ve yerde bulunmanın Allah’a imkânsız oluşu bakımından aralarında fark yoktur.
Ehl-i sünnet “Allah göktedir” derken, Allah için mutlak ulüvv — yani yücelik — cihetini ispat etmeyi kasteder. Bu konuda iki yol vardır: Ya “semâ”yı yaratılmış gök değil, yücelik olarak tefsir ederler; nitekim “İpini göğe uzatsın” (Hac 15) ve “Gökten tertemiz su indirdik” (Furkân 48) âyetlerinde olduğu gibi. Ya da “fî” harf-i cerrini isti‘lâ — üstte olmak — ile tefsir ederler; böylece “gökte” demek “göğün üstünde” demek olur. Nitekim “Yeryüzünde gezin” (En‘âm 11) ve “Sizi hurma kütüklerine asacağım” (Tâhâ 71) âyetlerinde böyledir.
Onlar hiçbir hâlde Allah’ın mahlûkatından bir şeyle kuşatılmış veya onun içine girmiş olduğunu kastetmezler. Nitekim Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Yedi gök, kürsînin yanında ancak çöle atılmış bir halka gibidir. Arşın kürsîye üstünlüğü de, o halkanın üzerindeki çölün üstünlüğü gibidir.” Bunu Beyhakî el-Esmâ ve’s-sıfât’ta rivayet etmiş, Elbânî de tarikleriyle sahih saymıştır.
Sahîhayn’da İbn Mes‘ûd’dan rivayet edilir: Bir haham Resûlullah’a gelip dedi: “Ey Muhammed, biz Allah’ın gökleri bir parmağa, yerleri bir parmağa, ağaçları bir parmağa, suyu ve toprağı bir parmağa, bütün mahlûkatı bir parmağa koyduğunu, sonra ‘Ben Melik’im’ dediğini buluyoruz.” Peygamber, hahamın sözünü doğrulayarak güldü; hatta azı dişleri göründü. Sonra şunu okudu: “Allah’ı hakkıyla takdir edemediler. Kıyamet günü bütün yer O’nun avucundadır; gökler de sağ eliyle dürülmüştür. O, onların ortak koştuklarından münezzehtir.” (Zümer 67) — Fetva no. 135219’a bakınız.
Şeyhülislâm İbn Teymiyye et-Tedmüriyye’de der ki: “Muhatapların nefislerinde Allah’ın Aliyy ve A‘lâ olduğu, her şeyin üstünde bulunduğu yerleşmiş olduğundan, ‘O göktedir’ sözünden anlaşılan, O’nun yücelikte olduğu ve her şeyin üstünde bulunduğudur. Câriyeye ‘Allah nerede?’ denildiğinde ‘Gökte’ demesi de böyledir: O, mahlûk cisimlere tahsis etmeksizin ve onların içine girmeksizin yüceliği kastetmiştir.”
Yine el-Cevâbü’s-sahîh’te der ki: “Peygamberler, Allah’ın âlemin üstünde olduğunu çeşitli ifadelerle haber vermişlerdir. Bazen ‘O Aliyy’dir, O A‘lâ’dır’ derler; bazen ‘O göktedir’ derler; nitekim ‘Gökte olanın sizi yerin dibine geçirmesinden emin mi oldunuz?’ (Mülk 17) âyeti gibi. Bununla Allah’ın göklerin içinde olduğunu veya mahlûkatından bir şeyin O’nu kuşattığını kastetmezler… Peygamberlerin ‘gökte’ sözü yücelik anlamındadır; feleklerin içinde olduğunu değil, bilakis semâ yani yücelik…”
Bununla sabit olur ki soru sahibinin “Allah zâtıyla göktedir” sözü — eğer semâ ile yaratılmış göğü değil, yüceliği kastediyorsa — doğrudur.
Daha önce Ehl-i sünnetin Allah’ın ulüvvü, fevkiyyeti ve mahlûkatından ayrı (bâin) olduğu hususundaki itikadını, bunun delillerini, bu konuda ortaya atılan şüphelere verilen cevapları ve imamlardan nakilleri şu numaralı fetvalarda beyan etmiştik: 6707, 69060, 66332, 76111, 101609.
Allah en iyi bilir.7
Asıl metin: islamweb.net · Fetva 151969